చీకటిని పారద్రోలే దీపాల పండుగ.. దీపావళి!

* చెడుపై మంచి సాధించిన విజయానికి ప్రతీకగా దీపాల వేడుక
* రామాయణం, శ్రీకృష్ణుడి విజయగాథలతో ముడిపడిన పండుగ విశిష్టత
* ప్రతి ఇంటా ఆనందాలు.. ప్రతి గుండెలో కొత్త ఆశలు
* సంప్రదాయాల పరిరక్షణతో పాటు పర్యావరణ హితమే నేటి అవసరం

డెస్క్, నవంబర్ 7 (సేనాని ప్రతినిధి): భారతీయ సంస్కృతి, సంప్రదాయాలు, ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసాలకు ప్రతిబింబంగా నిలిచే పండుగల్లో దీపావళికి అత్యంత విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. చీకటిని పారద్రోలుతూ వెలుగులను ఆహ్వానించే ఈ పండుగ ప్రతి ఇంట్లో ఆనందాన్ని, ప్రతి మనసులో కొత్త ఆశలను నింపుతుంది. కులమతాలు, ప్రాంతాలు, భాషలకు అతీతంగా దేశవ్యాప్తంగా ప్రజలు ఎంతో ఉత్సాహంగా జరుపుకునే వేడుకగా దీపావళి ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందింది. దీపం అనేది కేవలం వెలుగును ఇచ్చే సాధనం మాత్రమే కాదు.. అది జ్ఞానానికి, ఆశకు, విశ్వాసానికి, సానుకూల ఆలోచనలకు ప్రతీక. మనిషి జీవితంలో ఎదురయ్యే చీకట్లు ఎంతటి తీవ్రమైనవైనా వాటిని ధైర్యం, మంచితనం, ఆత్మవిశ్వాసంతో అధిగమించవచ్చనే గొప్ప సందేశాన్ని ఈ పండుగ అందిస్తుంది. అందుకే దీపావళిని కేవలం ఒక పండుగగా కాకుండా మానవ జీవితానికి వెలుగుదారి చూపించే ఆధ్యాత్మిక వేడుకగా భావిస్తారు. పండుగకు కొన్ని రోజుల ముందునుంచే ప్రతి ఇంట్లో సందడి మొదలవుతుంది. ఇళ్లను శుభ్రం చేయడం, గోడలకు రంగులు వేయించడం, పాత వస్తువులను తొలగించడం, కొత్త అలంకరణలు చేయడం వంటి పనులతో కుటుంబ సభ్యులంతా బిజీగా మారుతారు. ఇంటి గుమ్మాల ముందు అందమైన రంగవల్లులు తీర్చిదిద్ది, పూలతో అలంకరించి, సాయంత్రం వేళ మట్టి ప్రమిదల్లో దీపాలు వెలిగించడం పండుగకు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది. ఒక చిన్న దీపం చుట్టూ ఉన్న చీకటిని తొలగించినట్లే.. మనిషిలోని అజ్ఞానం, అసూయ, ద్వేషం, స్వార్థం వంటి ప్రతికూల భావాలను తొలగించి ప్రేమ, కరుణ, మంచితనం, మానవత్వం అనే వెలుగులను నింపుకోవాలనే అంతరార్థం దీపావళి సందేశంలో దాగి ఉంది.
దీపావళి పండుగ వెనుక అనేక పౌరాణిక గాథలు, చారిత్రక విశేషాలు, ఆధ్యాత్మిక నమ్మకాలు ఉన్నాయి. రామాయణం ప్రకారం అయోధ్య రాజకుమారుడైన శ్రీరాముడు తండ్రి మాటను గౌరవించి పద్నాలుగు సంవత్సరాలు అరణ్యవాసం చేశాడు. ఆ సమయంలో సీతాదేవిని అపహరించిన రావణుడిపై యుద్ధం చేసి అతడిని సంహరించి, సీతాలక్ష్మణులతో కలిసి తిరిగి అయోధ్యకు చేరుకున్నాడు. తమ ప్రియమైన రాముడు తిరిగి వస్తున్నాడన్న ఆనందంతో అయోధ్య ప్రజలు పట్టణమంతా దీపాలు వెలిగించి స్వాగతం పలికారని ప్రతీతి. అప్పటి నుంచి దీపాలను వెలిగిస్తూ ఆనందాన్ని పంచుకునే సంప్రదాయం కొనసాగుతోందని విశ్వసిస్తారు. మరోవైపు శ్రీకృష్ణుడు నరకాసురుడనే రాక్షసుడిని సంహరించి ప్రజలకు విముక్తి కల్పించిన విజయానికి గుర్తుగా నరక చతుర్దశిని జరుపుకుంటారు. నరకాసురుడి చెరలో ఉన్న వేలాది మంది మహిళలకు విముక్తి కల్పించిన ఘట్టం ధర్మరక్షణకు ప్రతీకగా నిలిచింది. ఈ కథలన్నింటిలోనూ ఒకే ప్రధాన సందేశం కనిపిస్తుంది. అధికారం, అహంకారం, దుష్టత్వం ఎంత బలంగా ఉన్నప్పటికీ చివరకు ధర్మం, న్యాయం, మంచితనమే విజయం సాధిస్తాయని ఈ పండుగ మనకు గుర్తుచేస్తుంది. అంతేకాకుండా దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో దీపావళిని విభిన్న సంప్రదాయాలతో జరుపుకుంటారు. కొన్నిచోట్ల లక్ష్మీపూజకు ప్రాధాన్యం ఇస్తే, మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో శ్రీరాముడి అయోధ్యాగమనాన్ని గుర్తుచేసుకుంటారు. వ్యాపార వర్గాలు కొత్త లెక్కల పుస్తకాలను ప్రారంభించి సంపదకు ప్రతీకగా లక్ష్మీదేవిని పూజిస్తారు. ఇలా ఒకే పండుగ వివిధ ప్రాంతాల్లో విభిన్న ఆచారాలతో కొనసాగుతున్నప్పటికీ ప్రజలను ఏకం చేసే ఆధ్యాత్మిక భావన మాత్రం ఒక్కటే.
దీపావళి వచ్చిందంటే పట్టణాలు, పల్లెలు అనే తేడా లేకుండా ప్రతి ప్రాంతంలోనూ ప్రత్యేకమైన సందడి కనిపిస్తుంది. పూల మార్కెట్లు, పండ్ల దుకాణాలు, మిఠాయిల విక్రయ కేంద్రాలు, వస్త్ర దుకాణాలు కొనుగోలుదారులతో కిటకిటలాడుతాయి. మట్టి ప్రమిదలు తయారు చేసే కుమ్మరి కుటుంబాలకు ఈ పండుగ ఉపాధి అవకాశాలను కల్పిస్తుంది. చిన్న చిన్న వ్యాపారుల నుంచి పెద్ద వ్యాపార సంస్థల వరకు దీపావళి సందర్భంగా వ్యాపార కార్యకలాపాలు పెరుగుతాయి. ముఖ్యంగా సంప్రదాయ పద్ధతిలో ప్రమిదలు తయారు చేసే కళాకారుల శ్రమకు ఈ సమయంలో మంచి గుర్తింపు లభిస్తుంది. ఆధునిక అలంకరణ వస్తువుల వినియోగం పెరుగుతున్నప్పటికీ మట్టి దీపాలకు ఉన్న ప్రత్యేకత మాత్రం తగ్గడం లేదు. మట్టి ప్రమిదలో నూనె పోసి వత్తి వెలిగించినప్పుడు కనిపించే ఆ ప్రశాంతమైన వెలుగు మన సంస్కృతిలోని సహజత్వాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. పండుగ సందర్భంగా కొత్త దుస్తులు ధరించడం, ఇంటి పెద్దల ఆశీస్సులు తీసుకోవడం, బంధుమిత్రులను కలుసుకోవడం, స్వీట్లు పంచుకోవడం, కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి పూజలు నిర్వహించడం వంటి ఆచారాలు కుటుంబ బంధాలను మరింత బలోపేతం చేస్తాయి. దూర ప్రాంతాల్లో నివసించే వారు సైతం పండుగ కోసం సొంత ఊళ్లకు చేరుకుని కుటుంబ సభ్యులతో ఆనందంగా గడుపుతారు. చిన్నారులకు దీపావళి అంటే కొత్త బట్టలు, మిఠాయిలు, దీపాలు, టపాసుల సందడి గుర్తుకొస్తే పెద్దలకు తమ బాల్యంలోని పండుగ జ్ఞాపకాలు గుర్తుకు వస్తాయి. ఒకప్పుడు ఇళ్ల ముందు వరుసగా మట్టి ప్రమిదలు వెలిగించడం, కుటుంబమంతా కలిసి పూజలు చేయడం, పొరుగువారికి మిఠాయిలు పంచడం వంటి సంప్రదాయాలు సామాజిక ఐక్యతకు నిదర్శనంగా ఉండేవి. ప్రస్తుతం జీవనశైలి మారుతున్నప్పటికీ ఆ సంప్రదాయాల విలువను కాపాడుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.
అయితే కాలక్రమేణా దీపావళి వేడుకల్లో అనేక మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. సంప్రదాయ దీపాల వెలుగుల స్థానంలో విద్యుత్తు అలంకరణలు, సహజమైన ఆనందాల స్థానంలో అధిక శబ్దం చేసే టపాసుల వినియోగం పెరుగుతోంది. పండుగను ఘనంగా జరుపుకోవాలనే ఉత్సాహంలో కొందరు విచ్చలవిడిగా బాణసంచా కాల్చడం వల్ల వాతావరణంలో పొగ, విషపూరిత వాయువులు, సూక్ష్మ ధూళి కణాలు పెరుగుతున్నాయి. దీని ప్రభావం ముఖ్యంగా చిన్నారులు, వృద్ధులు, శ్వాస సంబంధిత సమస్యలతో బాధపడేవారిపై పడుతోంది. శబ్ద కాలుష్యం వల్ల ఆసుపత్రుల్లో చికిత్స పొందుతున్న రోగులు, చిన్నపిల్లలు, పెంపుడు జంతువులు తీవ్ర అసౌకర్యానికి గురవుతున్నాయి. బాణసంచా తయారీ, నిల్వ, విక్రయాలు, వినియోగం సమయంలో నిర్లక్ష్యం కారణంగా అగ్ని ప్రమాదాలు, కాలిన గాయాలు సంభవించే ప్రమాదం కూడా ఉంది. కొన్ని సందర్భాల్లో చిన్నపిల్లలు పెద్దల పర్యవేక్షణ లేకుండా టపాసులు కాల్చడం వల్ల ప్రమాదాలకు గురవుతున్నారు. పండుగ మరుసటి రోజు రహదారులపై పేరుకుపోయే కాగితపు వ్యర్థాలు, ప్లాస్టిక్ పదార్థాలు, కాలిపోయిన బాణసంచా అవశేషాలు పరిసరాల పరిశుభ్రతకు ఆటంకం కలిగిస్తున్నాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో పండుగను పర్యావరణానికి హాని కలగకుండా జరుపుకోవాల్సిన బాధ్యత ప్రతి ఒక్కరిపై ఉంది. సాధ్యమైనంత వరకు మట్టి ప్రమిదలు ఉపయోగించడం, తక్కువ కాలుష్యం కలిగించే విధానాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం, అనుమతించిన సమయాల్లోనే బాణసంచా వినియోగించడం, చిన్నారులను పెద్దల పర్యవేక్షణలో ఉంచడం అవసరం. కాలిన గాయాలు సంభవించినప్పుడు వెంటనే తగిన వైద్య సహాయం పొందాలి. టపాసుల వల్ల వచ్చే పొగను ఇతరులు పీల్చకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. మన ఆనందం ఇతరుల ఆరోగ్యానికి, ప్రశాంతతకు భంగం కలిగించకూడదనే విషయాన్ని ప్రతి ఒక్కరూ గుర్తుంచుకోవాలి.
నేటి తరానికి దీపావళి పండుగలోని అసలైన అంతరార్థాన్ని తెలియజేయాల్సిన అవసరం మరింత పెరిగింది. పండుగ అంటే కేవలం కొత్త దుస్తులు ధరించడం, ఖరీదైన బహుమతులు కొనడం, మిఠాయిలు తినడం, టపాసులు కాల్చడం మాత్రమే కాదని పిల్లలకు వివరించాలి. మన సంస్కృతి, సంప్రదాయాలు, పూర్వీకులు పాటించిన ఆచారాల వెనుక ఉన్న మంచి ఉద్దేశాలను వారికి పరిచయం చేయాలి. ముఖ్యంగా పేద కుటుంబాలకు సహాయం చేయడం, నిరుపేద పిల్లలకు కొత్త దుస్తులు అందించడం, వృద్ధులను పలకరించడం, ఒంటరిగా జీవిస్తున్నవారికి తోడుగా నిలవడం వంటి పనులు పండుగ ఆనందాన్ని మరింత పెంచుతాయి. సంపద ఉన్నవారు లేనివారితో తమ సంతోషాన్ని పంచుకున్నప్పుడే పండుగకు నిజమైన అర్థం చేకూరుతుంది. సమాజంలో అసమానతలు, ద్వేషాలు, కక్షలు, విభేదాలు పెరుగుతున్న ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో దీపావళి అందించే ప్రేమ, ఐక్యత, సోదరభావం అనే సందేశాన్ని ఆచరణలో పెట్టాలి. ప్రతి ఒక్కరి ఇంట్లో దీపం వెలగడం ఎంత ముఖ్యమో, ప్రతి ఒక్కరి జీవితంలో సంతోషం వెలగడం కూడా అంతే ముఖ్యం. ప్రకృతిని కాపాడుతూ, సంప్రదాయాలను గౌరవిస్తూ, మానవ సంబంధాలకు విలువనిస్తూ పండుగ జరుపుకోవాలి. మనలోని చెడు ఆలోచనలను తొలగించి మంచి ఆలోచనలకు స్థానం కల్పించుకోవాలి. చీకటిని తొలగించే దీపం మాదిరిగా సమాజంలోని నిరక్షరాస్యత, పేదరికం, మూఢనమ్మకాలు, వివక్ష వంటి చీకట్లను తొలగించేందుకు ప్రతి ఒక్కరూ తమ వంతు కృషి చేయాలి. అప్పుడు మాత్రమే దీపావళి పండుగ మన జీవితాల్లో వెలుగులు నింపే నిజమైన ఆనందాల వేడుకగా నిలుస్తుంది. సంప్రదాయాల పరిరక్షణ, పర్యావరణ సంరక్షణ, మానవత్వం కలగలిసిన వేడుకగా దీపావళిని జరుపుకోవడమే నేటి సమాజానికి అవసరమైన నిజమైన సందేశం.