దీపావళి వెలుగుల్లో.. కాలుష్య చీకట్లు!

• – టపాసుల మోతతో విషతుల్యమవుతున్న గాలి
• – పేలుడు పదార్థాలతో పొంచి ఉన్న ప్రమాదాలు
• – చిన్నారుల భద్రతపై తల్లిదండ్రుల అప్రమత్తత అవసరం
• – సంబరాల మాటున ప్రాణాలు పోగొట్టుకోవద్దు!

డెస్క్, నవంబర్ 8 (సేనాని ప్రతినిధి): దీపావళి అంటే వెలుగుల పండుగ.. చీకటిపై వెలుగు, చెడుపై మంచి సాధించిన విజయానికి ప్రతీక. ప్రతి ఇంటా దీపాల కాంతులు విరజిమ్ముతూ, కుటుంబ సభ్యులు, బంధుమిత్రులు ఆనందంగా గడిపే వేడుక ఇది. అయితే ఇటీవలి కాలంలో పండుగ సంబరాల పేరుతో టపాసుల వినియోగం విపరీతంగా పెరుగుతుండటం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. కొన్ని గంటల పాటు సాగే బాణసంచా కాల్చే కార్యక్రమం వాతావరణంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతోంది. టపాసుల నుంచి వెలువడే పొగ, సూక్ష్మ ధూళికణాలు గాలిలో కలవడంతో వాయు కాలుష్యం పెరుగుతోంది. ఇప్పటికే వాహనాల పొగ, పరిశ్రమల కాలుష్యం, నిర్మాణ పనుల ధూళితో సతమతమవుతున్న నగరాలకు దీపావళి టపాసులు అదనపు భారంగా మారుతున్నాయి. ముఖ్యంగా చిన్నారులు, వృద్ధులు, శ్వాసకోశ సమస్యలున్నవారు, గుండె సంబంధిత వ్యాధులతో బాధపడేవారు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొనే ప్రమాదం ఉంది. కళ్ల మంట, దగ్గు, గొంతునొప్పి, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బందులు తలెత్తవచ్చు. పండుగ ఆనందం కోసం ప్రకృతిని, ప్రజల ఆరోగ్యాన్ని ప్రమాదంలోకి నెట్టడం ఎంతవరకు సమంజసమో ప్రతి ఒక్కరూ ఆలోచించాల్సిన అవసరం ఉంది.
మరోవైపు టపాసుల పేలుళ్లతో శబ్ద కాలుష్యం కూడా పెరుగుతోంది. భారీ శబ్దాలు చిన్నారులు, వృద్ధులు, అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్నవారికి తీవ్ర అసౌకర్యాన్ని కలిగిస్తున్నాయి. మూగజీవాలు, పక్షులు కూడా ఈ శబ్దాలకు భయపడి ఆందోళనకు గురవుతున్నాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో టపాసుల వినియోగం వల్ల చెత్త పేరుకుపోవడం, రహదారులు కాలుష్యంతో నిండిపోవడం వంటి సమస్యలు కనిపిస్తున్నాయి. పర్యావరణ పరిరక్షణ గురించి రోజూ మాట్లాడుతున్న మనమే పండుగ సమయంలో ఆ బాధ్యతను మరచిపోవడం విచారకరం. ముఖ్యంగా జనసాంద్రత ఎక్కువగా ఉండే ప్రాంతాల్లో విచ్చలవిడిగా టపాసులు కాల్చడం వల్ల కాలుష్య తీవ్రత మరింత పెరుగుతుంది. ఇతరుల ఆరోగ్యం, ప్రశాంతతను దృష్టిలో ఉంచుకుని వేడుకలు నిర్వహించుకోవాలి. తక్కువ కాలుష్యాన్ని కలిగించే, అనుమతులు కలిగిన బాణసంచాను మాత్రమే నిబంధనలకు అనుగుణంగా వినియోగించాలి. సాధ్యమైనంత వరకు టపాసుల వినియోగాన్ని తగ్గించి సంప్రదాయ దీపాలు, కుటుంబ వేడుకలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి.
టపాసుల వల్ల సంభవించే అగ్నిప్రమాదాలు, పేలుడు ఘటనలు ప్రతి ఏడాది ఎన్నో కుటుంబాల్లో విషాదాన్ని నింపుతున్నాయి. నిర్లక్ష్యంగా బాణసంచా కాల్చడం వల్ల చేతులు, కాళ్లు, ముఖం, కళ్లకు తీవ్ర గాయాలవుతున్నాయి. వెలగని టపాసులను మళ్లీ వెలిగించేందుకు ప్రయత్నించడం, చేతిలో పట్టుకుని పేల్చడం, ఒకేసారి ఎక్కువ టపాసులు కాల్చడం వంటి చర్యలు ప్రాణాపాయానికి దారితీయవచ్చు. ఇళ్ల సమీపంలో, వాహనాల పక్కన, దుకాణాల వద్ద, విద్యుత్తు తీగల కింద, గ్యాస్ సిలిండర్లు లేదా మండే పదార్థాలు ఉన్న ప్రాంతాల్లో టపాసులు కాల్చకూడదు. బాణసంచా కాల్చే సమయంలో పెద్దల పర్యవేక్షణ తప్పనిసరి. పిల్లలకు వదులుగా ఉండే దుస్తులు కాకుండా శరీరానికి దగ్గరగా ఉండే నూలు దుస్తులు వేయాలి. పాదరక్షలు ధరించాలి. వెలిగించిన టపాసులకు తగినంత దూరం పాటించాలి. వెలగని టపాసుల దగ్గరకు వెంటనే వెళ్లకూడదు. సమీపంలో నీరు, ఇసుక, ప్రథమ చికిత్స సామగ్రి అందుబాటులో ఉంచుకోవాలి. కంటికి లేదా శరీరానికి గాయమైతే సొంత వైద్యం చేయకుండా వెంటనే ఆసుపత్రికి వెళ్లాలి. ఒక్క క్షణం నిర్లక్ష్యం జీవితాంతం బాధపడే పరిస్థితిని తీసుకురావచ్చని గుర్తించాలి.
చిన్నారుల భద్రత విషయంలో తల్లిదండ్రులు మరింత అప్రమత్తంగా ఉండాలి. పిల్లలు టపాసులు కాల్చాలని కోరుకోవడం సహజమే అయినా వారిని ఒంటరిగా వదిలేయకూడదు. ఏ టపాసు ఎలా కాల్చాలి? ఎలాంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి? ప్రమాదం జరిగితే ఏం చేయాలి? అనే విషయాలను ముందుగానే వివరించాలి. నాణ్యత లేని, అనధికారికంగా తయారైన పేలుడు పదార్థాలను కొనుగోలు చేయకూడదు. అనుమతులు కలిగిన దుకాణాల నుంచే బాణసంచా కొనుగోలు చేయాలి. టపాసులను ఇంట్లో, వంటగదిలో, మండే వస్తువుల సమీపంలో నిల్వ చేయకూడదు. రహదారులపైకి, ఇతరుల ఇళ్లలోకి టపాసులు విసరడం, మూగజీవాలను భయపెట్టడం వంటి చర్యలను అరికట్టాలి. ఆసుపత్రులు, వృద్ధాశ్రమాలు వంటి ప్రాంతాల సమీపంలో ఇతరులకు ఇబ్బంది కలిగించే విధంగా బాణసంచా కాల్చకూడదు. ప్రమాదం జరిగినప్పుడు చుట్టూ గుమిగూడి చిత్రీకరించడం కాకుండా బాధితులకు సహాయం అందించాలి. అవసరమైనప్పుడు అత్యవసర వైద్య సేవలకు సమాచారం అందించాలి. పిల్లలకు చిన్నతనం నుంచే పర్యావరణ ప్రేమ, భద్రత, ఇతరుల పట్ల బాధ్యత వంటి విలువలను నేర్పించాల్సిన అవసరం ఉంది.
పండుగలు మన సంస్కృతికి ప్రతీకలు. వాటిని ఆనందంగా జరుపుకోవడం ప్రతి ఒక్కరి హక్కే అయినా ఆ ఆనందం ఇతరులకు అనారోగ్యాన్ని, ప్రమాదాన్ని, నష్టాన్ని కలిగించకూడదు. దీపావళి సందర్భంగా ప్రతి ఇంటా దీపాలు వెలగాలి కానీ కాలుష్యపు పొగతో పరిసరాలు నిండిపోకూడదు. ప్రభుత్వం, స్థానిక సంస్థలు, పోలీసు శాఖలు భద్రతా నిబంధనలపై ప్రజలకు అవగాహన కల్పించాలి. ప్రమాదకరమైన బాణసంచా విక్రయాలను అరికట్టాలి. అత్యవసర వైద్య సేవలు అందుబాటులో ఉండేలా చర్యలు తీసుకోవాలి. ప్రతి కుటుంబం తమ వంతుగా బాధ్యతాయుతంగా వ్యవహరించాలి. టపాసుల కోసం చేసే అనవసర ఖర్చును తగ్గించి పేదలకు సహాయం చేయడం, కుటుంబ సభ్యులతో ఆనందంగా గడపడం, పర్యావరణహిత వేడుకలు నిర్వహించడం ద్వారా పండుగకు మరింత అర్థం చేకూరుతుంది. మనం వెలిగించే దీపం చీకటిని తొలగించాలి కానీ మన నిర్లక్ష్యం మరొకరి జీవితంలో చీకటిని నింపకూడదు. బాణసంచా మోత కంటే మానవత్వపు మాట గొప్పది.. క్షణికానందం కంటే ప్రాణాల రక్షణ విలువైనది. కాలుష్యరహిత వాతావరణం, ప్రమాదరహిత వేడుకలు, ఆరోగ్యకరమైన సమాజం లక్ష్యంగా ఈ దీపావళిని బాధ్యతతో జరుపుకుందాం.