ప్రకృతి ఆరోగ్యమే.. మానవాళికి శ్రీరామరక్ష!
- – మనుషులు, జంతువులు, పర్యావరణం.. మూడింటి మధ్య విడదీయలేని అనుబంధం
- – పర్యావరణ విధ్వంసంతో పెరుగుతున్న కొత్త వ్యాధుల ముప్పు
- – జంతువుల నుంచి మనుషులకు వ్యాపిస్తున్న అంటువ్యాధులపై అప్రమత్తత అవసరం
- – ఆరోగ్యకరమైన భవిష్యత్తుకు ఏక ఆరోగ్య విధానమే కీలకం
డెస్క్, నవంబర్ 2 (సేనాని ప్రతినిధి): మనిషి ఆరోగ్యం అంటే కేవలం శరీరానికి వచ్చే అనారోగ్యాలను నయం చేసుకోవడం, ఆసుపత్రులకు వెళ్లడం, మందులు వాడటమే కాదు. మనిషి జీవించే పరిసరాలు, తాగే నీరు, పీల్చే గాలి, తీసుకునే ఆహారం, చుట్టూ ఉన్న జంతుజాలం, ప్రకృతి పరిస్థితులు కూడా ఆరోగ్యంపై గణనీయమైన ప్రభావం చూపుతాయి. ఈ వాస్తవాన్ని ప్రపంచానికి గుర్తుచేస్తూ ప్రతి సంవత్సరం నవంబర్ 3న ప్రపంచ ఏక ఆరోగ్య దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తున్నారు. మనుషులు, జంతువులు, పర్యావరణం.. ఈ మూడు విభాగాల ఆరోగ్యం ఒకదానితో మరొకటి ముడిపడి ఉందనే విషయాన్ని ఈ దినోత్సవం ప్రధానంగా చాటిచెబుతోంది. ప్రకృతిలో ఏ ఒక్క అంశానికి హాని జరిగినా దాని ప్రభావం మిగిలిన వాటిపై పడుతుందనే విషయాన్ని సమాజం గుర్తించాల్సిన అవసరం ఉంది. ఒకవైపు అడవులు నాశనమవుతుంటే, మరోవైపు వన్యప్రాణుల జీవన విధానం దెబ్బతింటోంది. నీటి వనరులు కలుషితమవుతుంటే మనుషులతోపాటు జలచరాల మనుగడ కూడా ప్రమాదంలో పడుతోంది. గాలి కాలుష్యం పెరిగితే మనుషులు, పక్షులు, జంతువులు అన్నీ అనారోగ్యానికి గురవుతున్నాయి. అంటే ప్రకృతి ఆరోగ్యం బాగుంటేనే జీవరాశుల ఆరోగ్యం మెరుగ్గా ఉంటుందన్నది స్పష్టమవుతోంది. ఆధునిక జీవనశైలి, పారిశ్రామికీకరణ, పట్టణీకరణ, అడవుల విస్తీర్ణం తగ్గిపోవడం, ప్రకృతి వనరుల విచ్చలవిడి వినియోగం కారణంగా ఈ సమతుల్యత క్రమంగా దెబ్బతింటోంది. ఈ పరిస్థితుల్లో ఆరోగ్యాన్ని వ్యక్తిగత అంశంగా కాకుండా సమగ్ర జీవన విధానంగా చూడాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక అంటువ్యాధులు జంతువుల నుంచి మనుషులకు వ్యాపించే ప్రమాదం ఉన్నట్లు వైద్య పరిశోధనలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. పశువులు, పక్షులు, అడవి జంతువుల్లో ఏర్పడే కొన్ని వైరస్‌లు, బ్యాక్టీరియా ఇతర సూక్ష్మజీవులు మనుషులకు చేరినప్పుడు తీవ్ర అనారోగ్య సమస్యలు తలెత్తే అవకాశం ఉంది. జంతువుల ఆరోగ్యాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయడం వల్ల వాటిలో వ్యాధులు పెరిగి, పరోక్షంగా మానవ సమాజానికి ముప్పుగా మారవచ్చు. కరోనా మహమ్మారి సమయంలో ప్రపంచ దేశాలు ఎదుర్కొన్న పరిస్థితులు ఈ అంశంపై మరింత అవగాహన కల్పించాయి. ఒక అంటువ్యాధి ఒక ప్రాంతానికి మాత్రమే పరిమితం కాకుండా అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఎలా విస్తరించగలదో ప్రపంచం ప్రత్యక్షంగా చూసింది. పక్షుల ద్వారా వ్యాపించే కొన్ని వ్యాధులు, పశువుల నుంచి మనుషులకు సంక్రమించే జబ్బులు, కలుషితమైన ఆహారం ద్వారా వ్యాపించే ఇన్ఫెక్షన్లు కూడా ప్రజారోగ్యానికి సవాలుగా నిలుస్తున్నాయి. జంతువుల్లో వ్యాధుల లక్షణాలను ముందుగానే గుర్తించడం, పశువులకు సకాలంలో టీకాలు వేయించడం, అనారోగ్యంతో ఉన్న జంతువులను వైద్యుల పర్యవేక్షణలో ఉంచడం, మాంసం, పాలు, గుడ్లు వంటి ఆహార పదార్థాల భద్రతను నిర్ధారించడం అత్యంత కీలకం. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పశుసంపదపై ఆధారపడి జీవించే కుటుంబాలకు ఈ అవగాహన మరింత అవసరం. పశువులకు వచ్చే వ్యాధులను చిన్న సమస్యలుగా భావించి నిర్లక్ష్యం చేయడం వల్ల ఆర్థిక నష్టంతోపాటు ఆరోగ్యపరమైన ఇబ్బందులు కూడా ఎదురుకావచ్చు. అందువల్ల మానవ వైద్యులు, పశువైద్యులు, పరిశోధకులు, ప్రజారోగ్య విభాగాలు పరస్పరం సమాచారాన్ని పంచుకుంటూ సమన్వయంతో పనిచేయాలి. వ్యాధి వ్యాపించిన తర్వాత స్పందించడం కంటే ముందుగానే ప్రమాదాన్ని గుర్తించి నివారణ చర్యలు చేపట్టడం ఏక ఆరోగ్య విధానంలో అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం.
మరోవైపు పర్యావరణ కాలుష్యం నేడు ప్రపంచ దేశాలను ఆందోళనకు గురిచేస్తున్న ప్రధాన సమస్యగా మారింది. నగరాల్లో వాహనాల సంఖ్య పెరగడం, పరిశ్రమల నుంచి వెలువడే పొగ, నిర్మాణ రంగంలో దుమ్ము, చెత్తను బహిరంగ ప్రదేశాల్లో కాల్చడం వంటి కారణాలతో గాలి నాణ్యత రోజురోజుకూ దిగజారుతోంది. కలుషితమైన గాలిని నిరంతరం పీల్చడం వల్ల చిన్నపిల్లలు, వృద్ధులు, శ్వాసకోశ సమస్యలతో బాధపడేవారు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు. ఆస్తమా, ఊపిరితిత్తుల సమస్యలు, గుండె సంబంధిత వ్యాధుల ముప్పు పెరుగుతోంది. చెరువులు, నదులు, కాలువల్లో పారిశ్రామిక వ్యర్థాలు, మురుగునీరు, ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు చేరడం వల్ల నీటి వనరులు కలుషితమవుతున్నాయి. ఈ నీటిని వినియోగించడం వల్ల ప్రజలకు అనేక అనారోగ్య సమస్యలు తలెత్తే అవకాశం ఉంది. భూగర్భ జలాలు కూడా కొన్ని ప్రాంతాల్లో కాలుష్యానికి గురవుతున్నాయి. వ్యవసాయంలో రసాయన ఎరువులు, పురుగుమందుల వినియోగాన్ని విచక్షణ లేకుండా పెంచడం వల్ల నేల నాణ్యత, నీటి స్వచ్ఛత దెబ్బతింటున్నాయి. మరోవైపు అడవుల నరికివేత కారణంగా వన్యప్రాణులు తమ సహజ నివాసాలను కోల్పోతున్నాయి. ఆహారం, నీటి కోసం జనావాసాల్లోకి వస్తున్న జంతువులతో మనుషుల మధ్య సంఘర్షణలు పెరుగుతున్నాయి. వాతావరణ మార్పుల కారణంగా ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం, అసాధారణ వర్షాలు, వరదలు, కరువులు, తుపానులు వంటి ప్రకృతి వైపరీత్యాలు కూడా జీవరాశుల ఆరోగ్యంపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి. దోమలు, ఇతర వ్యాధికారక కీటకాలు విస్తరించేందుకు అనుకూల పరిస్థితులు ఏర్పడుతున్నాయి. ఈ పరిణామాలన్నీ ఒకదానితో మరొకటి సంబంధం కలిగి ఉండటంతో పర్యావరణ పరిరక్షణను ప్రజారోగ్య కార్యక్రమాల్లో అంతర్భాగంగా చూడాల్సిన అవసరం ఉంది.
ఏక ఆరోగ్య విధానం అమలులో ప్రభుత్వాల పాత్ర అత్యంత కీలకమైనది. ఆరోగ్య, పశుసంవర్ధక, అటవీ, వ్యవసాయ, పర్యావరణ శాఖలు వేర్వేరుగా పనిచేయకుండా సమన్వయంతో ముందుకు సాగాలి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పశువైద్య సేవలను విస్తరించాలి. పశువులకు అవసరమైన టీకాలు, చికిత్సలు అందుబాటులో ఉండేలా చర్యలు తీసుకోవాలి. అడవుల్లో వన్యప్రాణుల ఆరోగ్య పరిస్థితులను పరిశీలించేందుకు ప్రత్యేక పర్యవేక్షణ వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయాలి. కొత్త వ్యాధుల లక్షణాలు కనిపించిన వెంటనే సంబంధిత శాఖలకు సమాచారం చేరేలా వ్యవస్థ ఉండాలి. పట్టణాలు, గ్రామాల్లో చెత్త నిర్వహణను మెరుగుపరచడంతోపాటు మురుగునీటిని శుద్ధి చేయకుండా జలవనరుల్లోకి వదలకుండా కఠిన చర్యలు చేపట్టాలి. ప్రజలకు స్వచ్ఛమైన తాగునీరు, పరిశుభ్రమైన పరిసరాలు అందించడం ప్రభుత్వాల ప్రాథమిక బాధ్యత. అదే సమయంలో వ్యవసాయ రంగంలో పర్యావరణహిత పద్ధతులను ప్రోత్సహించాలి. రైతులకు రసాయనాల వినియోగంపై సరైన అవగాహన కల్పించాలి. అడవుల సంరక్షణ, చెట్ల పెంపకం, చెరువుల పునరుద్ధరణ, జీవవైవిధ్య పరిరక్షణకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి. వైద్య కళాశాలలు, పశువైద్య కళాశాలలు, పరిశోధనా సంస్థల మధ్య పరస్పర సహకారాన్ని పెంచాలి. వ్యాధులపై సమాచారం సేకరించడం, పరిశోధనలు నిర్వహించడం, ముందస్తు హెచ్చరికలు జారీ చేయడం వంటి కార్యక్రమాలను బలోపేతం చేయాలి. ముఖ్యంగా కొత్త అంటువ్యాధులు పుట్టుకొచ్చే అవకాశాలను ముందుగానే గుర్తించేందుకు శాస్త్రీయ పరిశోధనలకు తగిన ప్రోత్సాహం అందించాలి. ప్రకృతి విపత్తులు సంభవించినప్పుడు మనుషులతోపాటు జంతువుల రక్షణకు కూడా ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు చేయాలి. వరదలు, కరువులు, తుపానుల సమయంలో పశువులకు ఆశ్రయం, మేత, తాగునీరు అందించే ప్రణాళికలు సిద్ధం చేసుకోవాలి. ఇలా అన్ని రంగాలు కలిసికట్టుగా పనిచేసినప్పుడే ఏక ఆరోగ్య విధానం లక్ష్యం నెరవేరుతుంది.
ప్రజల్లో అవగాహన పెరగకపోతే ప్రభుత్వాలు చేపట్టే చర్యలు మాత్రమే ఆశించిన ఫలితాలను ఇవ్వలేవు. ప్రతి ఒక్కరూ తమ పరిసరాలను పరిశుభ్రంగా ఉంచుకోవడం నుంచి ప్రకృతి పరిరక్షణ వరకు బాధ్యతగా వ్యవహరించాలి. ఇంటి పరిసరాల్లో నీరు నిల్వ ఉండకుండా చూసుకోవాలి. చెత్తను కాలువల్లో, చెరువుల్లో వేయకుండా సరైన పద్ధతిలో తొలగించాలి. ప్లాస్టిక్ వినియోగాన్ని తగ్గించాలి. చెట్లను నాటడమే కాకుండా వాటిని పెంచి సంరక్షించాలి. పెంపుడు జంతువులకు క్రమం తప్పకుండా వైద్య పరీక్షలు చేయించాలి. వీధి జంతువుల పట్ల కూడా మానవతా దృక్పథంతో వ్యవహరించాలి. అనారోగ్యంతో ఉన్న జంతువులను గుర్తిస్తే సంబంధిత పశువైద్య సిబ్బందికి సమాచారం అందించాలి. జంతువులను తాకిన తర్వాత చేతులు శుభ్రంగా కడుక్కోవడం, పాలు, మాంసం, గుడ్లు వంటి పదార్థాలను తగిన విధంగా శుద్ధి చేసి వినియోగించడం వంటి జాగ్రత్తలు పాటించాలి. పాఠశాలల్లోనే పిల్లలకు ప్రకృతి, జంతువులు, మానవ ఆరోగ్యం మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని వివరించాలి. ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలి, పరిశుభ్రత, పోషకాహారం, పర్యావరణ పరిరక్షణపై అవగాహన కల్పించాలి. ప్రపంచ ఏక ఆరోగ్య దినోత్సవం ఒకరోజు కార్యక్రమానికే పరిమితం కాకుండా ఏడాది పొడవునా ప్రజల జీవన విధానంలో భాగం కావాలి. అభివృద్ధి పేరుతో ప్రకృతిని నాశనం చేస్తే దాని మూల్యం చివరకు మనుషులే చెల్లించాల్సి వస్తుంది. పరిశుభ్రమైన గాలి, స్వచ్ఛమైన నీరు, ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం, పచ్చని పరిసరాలు, సురక్షితమైన జంతుజాలం ఉన్నప్పుడే సమాజం సంపూర్ణ ఆరోగ్యంతో ఉంటుంది. మనిషి ప్రకృతిని జయించాల్సిన అవసరం లేదు.. ప్రకృతితో కలిసి జీవించడం నేర్చుకోవాలి. మన ఆరోగ్యం కోసం ప్రకృతిని కాపాడాలి, జంతువుల మనుగడకు భరోసా కల్పించాలి. ఈ మూడు అంశాల మధ్య సమతుల్యతను కాపాడటమే రాబోయే తరాలకు అందించగలిగే విలువైన సంపద. ప్రకృతిని పరిరక్షించడం ఒక సామాజిక బాధ్యత మాత్రమే కాదు.. అది మానవాళి మనుగడకు అత్యవసరమైన కర్తవ్యం.