ప్రశ్నించే గొంతుకలను బలహీనపరుస్తున్న రాజకీయాలు!
- – ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రశ్నించడం నేరమా?
- – అధికారాన్ని నిలదీయడం ప్రతి పౌరుడి హక్కు
- – విమర్శలను స్వీకరించలేని పాలనతో ప్రజలకు నష్టమే
- – ప్రశ్నించే సమాజమే ప్రజాస్వామ్యానికి నిజమైన రక్షణ
డెస్క్ నవంబర్ 15, (భారత్ ప్రతినిధి) ప్రజాస్వామ్యం అంటే కేవలం ఎన్నికలు నిర్వహించడం, ప్రజాప్రతినిధులను ఎన్నుకోవడం మాత్రమే కాదు. ప్రజలకు తమ అభిప్రాయాలను స్వేచ్ఛగా వ్యక్తం చేసే అవకాశం ఉండాలి. ప్రభుత్వ నిర్ణయాలను ప్రశ్నించే హక్కు ఉండాలి. పాలకులు ఇచ్చిన హామీలను నెరవేర్చకపోతే నిలదీసే స్వేచ్ఛ ఉండాలి. ప్రజాధనం ఎలా ఖర్చవుతోంది? అభివృద్ధి పనులు ఎందుకు ఆలస్యమవుతున్నాయి? సంక్షేమ పథకాలు అర్హులకు ఎందుకు చేరడం లేదు? వంటి ప్రశ్నలు అడగడం ప్రజాస్వామ్యంలో సహజమైన ప్రక్రియ. నిజానికి ప్రజలు ప్రశ్నించడం వల్లే పాలకులు తమ బాధ్యతలను గుర్తు చేసుకుంటారు. విమర్శలు, సూచనలు, ప్రజాభిప్రాయాలు పాలనలో లోపాలను సరిదిద్దుకునేందుకు ఉపయోగపడతాయి. కానీ ప్రస్తుత రాజకీయ వాతావరణంలో ప్రశ్నించే గొంతుకలను ప్రత్యర్థులుగా చూడటం, విమర్శలను వ్యక్తిగత దాడులుగా భావించడం, అసౌకర్యం కలిగించే ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఇవ్వకుండా తప్పించుకోవడం వంటి ధోరణులపై ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రశ్నించే హక్కు బలహీనపడితే పాలనలో జవాబుదారీతనం కూడా క్రమంగా తగ్గిపోయే ప్రమాదం ఉంది.
అధికారం అనేది ప్రజలు ఇచ్చిన బాధ్యత మాత్రమే కానీ అది శాశ్వత హక్కు కాదు. ప్రజల ఓట్లతో అధికారంలోకి వచ్చిన ప్రభుత్వాలు ప్రజలకే జవాబుదారీగా ఉండాలి. ఎన్నికల సమయంలో ఎన్నో హామీలు ఇచ్చే రాజకీయ పార్టీలు అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత వాటి అమలుపై ప్రజలకు వివరణ ఇవ్వాల్సిన బాధ్యత కలిగి ఉంటాయి. అయితే కొన్నిసార్లు ప్రభుత్వ విధానాలపై ప్రశ్నలు ఎదురైనప్పుడు వాటికి సమాధానాలు చెప్పడం కంటే ప్రశ్నించిన వ్యక్తుల ఉద్దేశాలను తప్పుపట్టే ప్రయత్నాలు కనిపిస్తున్నాయి. సమస్యను ప్రస్తావించిన వారిని రాజకీయ ప్రత్యర్థులుగా ముద్ర వేయడం, విమర్శించిన వారిని అభివృద్ధి నిరోధకులుగా చిత్రీకరించడం ప్రజాస్వామ్య చర్చకు ఉపయోగపడదు. ఒక ప్రభుత్వ నిర్ణయాన్ని ప్రశ్నించడం అంటే ప్రభుత్వాన్ని వ్యతిరేకించడం కాదు. ప్రజలకు మేలు చేసే నిర్ణయాలను స్వాగతిస్తూనే, నష్టం కలిగించే అంశాలను విమర్శించే హక్కు ప్రతి పౌరుడికి ఉంటుంది. పాలకులు ఈ విషయాన్ని అర్థం చేసుకున్నప్పుడే ప్రజలతో విశ్వాసపూర్వక సంబంధాలు ఏర్పడతాయి.
రాజకీయాల్లో విమర్శలు కొత్తేమీ కాదు. అధికార పక్షాన్ని ప్రతిపక్షాలు ప్రశ్నించడం, ప్రతిపక్షాల వైఖరిని అధికార పక్షం విమర్శించడం ప్రజాస్వామ్య రాజకీయాల్లో సహజం. అయితే విమర్శలు విధానాల చుట్టూ, ప్రజా సమస్యల చుట్టూ సాగాలి. వ్యక్తిగత దూషణలు, బెదిరింపులు, కక్ష సాధింపు ఆరోపణలు, ప్రత్యర్థులను అవమానించే ధోరణులు రాజకీయ చర్చల స్థాయిని తగ్గిస్తాయి. ముఖ్యంగా అసెంబ్లీలు, పార్లమెంటు వంటి ప్రజాప్రతినిధుల వేదికల్లో ప్రజా సమస్యలపై సమగ్ర చర్చ జరగాలి. అధికార పక్షం తన నిర్ణయాలకు కారణాలు వివరించాలి. ప్రతిపక్షం ప్రత్యామ్నాయాలను సూచించాలి. ప్రజలకు సంబంధించిన కీలక అంశాలపై భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమవ్వాలి. కానీ సభల్లో వాగ్వాదాలు, పరస్పర ఆరోపణలు, నిరసనలకే ఎక్కువ సమయం కేటాయిస్తే ప్రజా సమస్యలు వెనుకబడిపోతాయి. చర్చకు బదులుగా ఘర్షణ, వివరణకు బదులుగా విమర్శ, పరిష్కారానికి బదులుగా రాజకీయ ప్రయోజనాలే ప్రాధాన్యత పొందితే ప్రజాస్వామ్య సంస్థలపై ప్రజలకు ఉన్న నమ్మకం దెబ్బతింటుంది.
ఈ పరిస్థితుల్లో మీడియా పాత్ర మరింత కీలకంగా మారుతోంది. ప్రజలకు, ప్రభుత్వానికి మధ్య వారధిగా నిలవాల్సిన మీడియా పాలనలోని లోపాలను వెలుగులోకి తీసుకురావాలి. ప్రజా సమస్యలను ప్రశ్నించాలి. అధికారంలో ఉన్నవారిని మాత్రమే కాకుండా ప్రతిపక్షాలనూ వారి బాధ్యతల గురించి నిలదీయాలి. ప్రభుత్వాలు తీసుకునే నిర్ణయాల వెనుక ఉన్న వాస్తవాలను విశ్లేషించి ప్రజలకు అందించాలి. అయితే రాజకీయ ఒత్తిళ్లు, ఆర్థిక ప్రయోజనాలు, యాజమాన్యాల ప్రాధాన్యతలు, వృత్తిపరమైన సవాళ్ల కారణంగా మీడియా స్వతంత్రతపై తరచూ చర్చ జరుగుతోంది. కొన్నిచోట్ల విమర్శనాత్మక కథనాలపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తమవుతుండగా, మరికొన్ని సందర్భాల్లో వార్తల పేరుతో రాజకీయ పక్షపాతానికి ప్రాధాన్యత లభిస్తోంది. మీడియా సంస్థలు కూడా తమ విశ్వసనీయతను కాపాడుకోవాల్సిన బాధ్యత కలిగి ఉన్నాయి. ప్రభుత్వానికి అనుకూలంగా ఉన్నా, వ్యతిరేకంగా ఉన్నా వార్తలను వాస్తవాల ఆధారంగానే అందించాలి. అధికారాన్ని ప్రశ్నించడం ఎంత ముఖ్యమో, తప్పుడు సమాచారాన్ని వ్యాప్తి చేయకుండా ఉండటం కూడా అంతే ముఖ్యం. స్వేచ్ఛాయుతమైన, బాధ్యతాయుతమైన మీడియా లేకుండా ప్రజలకు పూర్తి సమాచారం అందడం సాధ్యం కాదు.
సామాజిక మాధ్యమాల విస్తరణతో సామాన్యులకు కూడా తమ అభిప్రాయాలను వెల్లడించే అవకాశం పెరిగింది. ఒక గ్రామంలో రహదారి సమస్య ఉన్నా, ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో వైద్య సేవలు సరిగా లేకపోయినా, పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయుల కొరత ఉన్నా ప్రజలు తమ సమస్యలను నేరుగా బయటపెట్టగలుగుతున్నారు. ఒకప్పుడు స్థానికంగా మాత్రమే పరిమితమయ్యే సమస్యలు ఇప్పుడు విస్తృతంగా చర్చకు వస్తున్నాయి. ఇది ప్రజాస్వామ్య భాగస్వామ్యాన్ని పెంచే పరిణామం. అయితే సామాజిక మాధ్యమాల్లో ప్రశ్నించిన వారిపై వ్యక్తిగత దూషణలు చేయడం, ట్రోలింగ్‌కు దిగడం, బెదిరింపులకు పాల్పడటం వంటి ధోరణులు కూడా కనిపిస్తున్నాయి. రాజకీయ పార్టీలకు అనుకూలంగా పనిచేసే కొందరు సామాజిక మాధ్యమ వినియోగదారులు భిన్నాభిప్రాయాలను సహించలేకపోతున్నారు. ఒక వ్యక్తి ప్రభుత్వ విధానాన్ని విమర్శిస్తే అతని వ్యక్తిగత జీవితాన్ని ప్రస్తావించడం, రాజకీయ గుర్తింపుతో ముద్ర వేయడం, అతని మాటలను పక్కదారి పట్టించడం వంటి చర్యలు స్వేచ్ఛాయుత చర్చకు అడ్డంకిగా మారుతున్నాయి. ప్రశ్నకు సమాధానం ఇవ్వలేనప్పుడు ప్రశ్నించిన వ్యక్తినే లక్ష్యంగా చేసుకోవడం ఆరోగ్యకరమైన రాజకీయ సంస్కృతి కాదు.
ప్రజాస్వామ్యంలో విద్యార్థులు, యువత, మేధావులు, ఉద్యోగులు, రైతులు, కార్మికులు ఇలా ప్రతి వర్గానికీ తమ సమస్యలను వ్యక్తం చేసే అవకాశం ఉండాలి. విద్యార్థులు విద్యా విధానాలను ప్రశ్నించవచ్చు. రైతులు వ్యవసాయ విధానాలపై తమ అభిప్రాయాలను చెప్పవచ్చు. ఉద్యోగులు తమ సమస్యల పరిష్కారం కోసం ప్రభుత్వాన్ని నిలదీయవచ్చు. కార్మికులు హక్కుల కోసం గొంతెత్తవచ్చు. మహిళలు తమ భద్రత, సమాన అవకాశాల కోసం ప్రశ్నించవచ్చు. వీటిని రాజకీయ వ్యతిరేకతగా చూడటం సరికాదు. ప్రజల సమస్యలను వినడం, వాటికి పరిష్కారాలు చూపించడం పాలకుల బాధ్యత. నిరసనలు, ధర్నాలు, చర్చలు, వినతిపత్రాలు ప్రజలు తమ అభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేసే ప్రజాస్వామ్య మార్గాలు. అయితే ఈ హక్కులను వినియోగించుకునే క్రమంలో శాంతియుత పద్ధతులు, చట్టబద్ధమైన పరిమితులను పాటించడం కూడా అవసరం. హక్కులతో పాటు బాధ్యతలు ఉన్నప్పుడే ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ సమతుల్యంగా కొనసాగుతుంది.
ప్రశ్నించే గొంతుకలను బలహీనపరిచే మరో ప్రమాదకరమైన ధోరణి రాజకీయ విభజన. ప్రజలు ఒక రాజకీయ పార్టీకి మద్దతు ఇస్తే ఆ పార్టీ తీసుకునే ప్రతి నిర్ణయాన్ని సమర్థించాలనే భావన పెరుగుతోంది. తమకు నచ్చిన పార్టీ తప్పు చేసినా ప్రశ్నించకపోవడం, ప్రత్యర్థి పార్టీ మంచి నిర్ణయం తీసుకున్నా అంగీకరించకపోవడం రాజకీయ చర్చలను వ్యక్తిగత అభిమానాల స్థాయికి దిగజారుస్తోంది. ప్రజాస్వామ్యంలో రాజకీయ పార్టీలు ప్రజల కోసం పనిచేయాలి కానీ ప్రజలు పార్టీల కోసం పనిచేసే పరిస్థితి రాకూడదు. నాయకులపై అభిమానం ఉండవచ్చు. ఒక పార్టీ సిద్ధాంతాలపై విశ్వాసం ఉండవచ్చు. కానీ ఆ అభిమానం ప్రజా ప్రయోజనాల కంటే పెద్దది కాకూడదు. తమకు నచ్చిన నాయకుడిని కూడా అవసరమైనప్పుడు ప్రశ్నించగలిగే చైతన్యం ప్రజల్లో ఉండాలి. పార్టీలు మారినా, ప్రభుత్వాలు మారినా ప్రజల సమస్యలు మాత్రం అలాగే ఉంటే వాటిపై నిరంతరంగా ప్రశ్నించే స్వభావం కొనసాగాలి. రాజకీయ విధేయత కంటే ప్రజా ప్రయోజనాలకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చినప్పుడే ప్రజాస్వామ్యానికి నిజమైన అర్థం ఉంటుంది.
పాలకులను ప్రశ్నించడం వెనుక వ్యక్తిగత ద్వేషం ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. అది సమాజం పట్ల బాధ్యతతో కూడిన చర్య. ఒక ప్రభుత్వ పథకంలో లోపం ఉంటే దానిని ఎత్తిచూపడం వల్ల ఆ పథకం మరింత మెరుగుపడవచ్చు. ఒక అభివృద్ధి పనిలో అవకతవకలు ఉంటే వాటిని బయటపెట్టడం వల్ల ప్రజాధనం దుర్వినియోగం కాకుండా చూడవచ్చు. ఒక విధానం ప్రజలకు ఇబ్బంది కలిగిస్తుంటే దానిపై చర్చ జరగడం ద్వారా మార్పులకు అవకాశం ఏర్పడుతుంది. ప్రశ్నించే వ్యక్తి తప్పు కావచ్చు, అతని అభిప్రాయంతో ఏకీభవించకపోవచ్చు. అలాంటప్పుడు వాస్తవాలతో సమాధానం చెప్పాలి. ఆధారాలతో వివరణ ఇవ్వాలి. అవసరమైతే విమర్శను స్వీకరించి నిర్ణయాలను సవరించుకోవాలి. ప్రశ్నించిన ప్రతి ఒక్కరినీ ప్రత్యర్థిగా భావిస్తే ప్రజల నుంచి వచ్చే విలువైన సూచనలు కూడా దూరమవుతాయి. విమర్శలను స్వీకరించే సామర్థ్యం పాలనలో పారదర్శకతకు, ప్రజల విశ్వాసానికి దోహదపడుతుంది.
ప్రజాస్వామ్యాన్ని కాపాడాల్సిన బాధ్యత కేవలం రాజకీయ నాయకులపైనే ఉండదు. ప్రజలు, మీడియా, న్యాయవ్యవస్థ, పౌర సమాజం, విద్యాసంస్థలు ఇలా ప్రతి వ్యవస్థకు ఇందులో భాగస్వామ్యం ఉంటుంది. ప్రజలు తమ హక్కుల గురించి తెలుసుకోవాలి. ప్రభుత్వ నిర్ణయాలను పరిశీలించాలి. ఎన్నికల సమయంలో హామీలతో పాటు పాలనలో సాధించిన ఫలితాలను కూడా అంచనా వేయాలి. మీడియా నిష్పాక్షికంగా వ్యవహరిస్తూ ప్రజా సమస్యలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి. రాజకీయ పార్టీలు భిన్నాభిప్రాయాలను గౌరవించాలి. ప్రజాస్వామ్య సంస్థలు తమ రాజ్యాంగబద్ధమైన బాధ్యతలను స్వతంత్రంగా నిర్వర్తించాలి. ప్రశ్నించే వ్యక్తులపై బెదిరింపులు, వేధింపులు లేదా చట్టవిరుద్ధమైన చర్యలు చోటుచేసుకుంటే వాటిపై నిష్పాక్షికంగా విచారణ జరగాలి. విమర్శను ఎదుర్కొనే ప్రజాస్వామ్య సంస్కృతి అభివృద్ధి చెందాలి. అధికారంలో ఉన్నవారు ప్రశ్నలకు సమాధానాలు చెప్పడాన్ని బలహీనతగా కాకుండా ప్రజలకు ఇచ్చిన బాధ్యతలో భాగంగా చూడాలి.
చివరగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం ఒక్కటే.. ప్రజాస్వామ్యంలో అధికారానికి ఉన్న విలువ ప్రజల విశ్వాసం నుంచి వస్తుంది. ఆ విశ్వాసం నిలవాలంటే ప్రజలకు ప్రశ్నించే స్వేచ్ఛ ఉండాలి. ప్రశ్నలకు సమాధానాలు చెప్పే బాధ్యత పాలకులకు ఉండాలి. విమర్శలను సహించలేని రాజకీయ సంస్కృతి క్రమంగా ప్రజలకూ, పాలకులకూ మధ్య దూరాన్ని పెంచుతుంది. ప్రశ్నించే గొంతుకలను అణచివేయడం ద్వారా సమస్యలు పరిష్కారం కావు. అవి మరింత లోతుగా మారే అవకాశం ఉంటుంది. ప్రజల ప్రశ్నలను శత్రుత్వంగా కాకుండా పాలనను మెరుగుపరిచే సూచనలుగా స్వీకరించాలి. ప్రశ్నించడం అంటే అభివృద్ధిని అడ్డుకోవడం కాదు.. అభివృద్ధి సరైన దిశలో సాగుతోందో లేదో తెలుసుకోవడం. విమర్శించడం అంటే వ్యవస్థను కూల్చడం కాదు.. వ్యవస్థలోని లోపాలను సరిదిద్దాలని కోరడం. అధికారంలో ఎవరున్నా ప్రజల గొంతుకకు విలువ ఉండాలి. ఎందుకంటే ప్రశ్నించే పౌరులు ఉన్నప్పుడే పాలకులు బాధ్యతగా ఉంటారు. జవాబుదారీ పాలన ఉన్నప్పుడే ప్రజాస్వామ్యం బలపడుతుంది. ప్రశ్నించే హక్కును కాపాడుకోవడం అంటే ప్రజాస్వామ్య భవిష్యత్తును కాపాడుకోవడమే!